മാറ്റങ്ങൾ പലതായിരുന്നു. കാവിൽ തിരിവെച്ച് തൊഴുമ്പോൾ കാവമ്മയുടെ മുഖത്തുള്ള ചിരിയുടെ അസാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. എന്താണെന്നറിയാത്ത കരുത്ത് മുഖത്ത് പടരുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കതിരേശൻ വീക്ഷിച്ചു.

അതിരാവിലെ.
മുറ്റത്ത് രണ്ട് പോത്തുകൾ അലറുന്നു. മുളവാതിലിന്റെ വിടവിലൂടെ കാതൽമൂപ്പന്റെ ബലിഷ്ഠമായ കാലുകൾ കണ്ടു. വരിതെറ്റിയ നഖങ്ങൾ. കറുത്ത്, ഏതോ വമ്പൻ കാളയുടെ പഴുത്ത എല്ലുകൾ മാതിരി. അടുത്ത് കാവമ്മയുണ്ടായിരുന്നു. ലഹരി പിടിച്ച രാത്രിയുടെ ഓർമ്മ. കാവമ്മയുടെ ചുണ്ടിന്റെ രസം ഇപ്പോഴും നാവിൽ…

ഉറങ്ങി കിടന്ന കാവമ്മയെ കതിരേശനുണർത്തിയില്ല. ക്ഷീണം കാണും. കതിരേശൻ എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ ദേഹത്ത് പുതച്ചിരുന്ന വൈക്കോൽ നാരുകൾ ചാടിവീണു. മുളവാതിൽ തുറന്നപ്പോൾ കയറ്റുകട്ടിലിൽ കാതൽമൂപ്പൻ.
“കതിരേശോയ്..”
കാതൽമൂപ്പൻ വിറക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
“കാവമ്മ വന്നുവോ?”
“ഉം” കതിരേശൻ മൂളി. “രാത്രിയായിക്കാണും.”
“ഉം”
“അവളെന്തെങ്കിലും?” പുരികങ്ങൾ ചോദ്യഭാവത്തിൽ ചുളിഞ്ഞു.
“ഇല്ല. ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.”

കാതൽമൂപ്പൻ ചുറ്റും നോക്കി. കാവമ്മ നട്ടു വളർത്തിയ ചെമ്പകത്തിന്റെ ഇലകൾ ചുരുണ്ടിരുന്നു. മൂപ്പൻ വളരെ പ്രയാസപ്പെട്ട് കണ്ണുകൾ തിരിച്ച് നോക്കി. ശ്വാസം വലിച്ചെടുത്തു.
“അവളെയെങ്ങോട്ടും വിടണ്ട.”
കതിരേശൻ മറുപടി പറഞ്ഞില്ല. ചെമ്പക തൈ അതിരു കവച്ച് വളരുന്ന ചെടിയാണ്. കൂടെ വന്ന മൂപ്പന്റെ സംഘത്തിലുള്ളവർ താഴെയാണ്. മൂപ്പൻ തുടർന്നു.
“കാവമ്മയോട് പറയണം നമുക്ക് പറ്റിയതല്ലെന്ന്. ദീനം ബാധിച്ച് കിടക്കുന്ന തള്ളയെ ഓർക്കണമെന്ന്.”
മൂപ്പൻ നടന്നകന്നു.
■■■
കാട്ടാറുകൾ നിറഞ്ഞൊഴുകി. അതിൽ നിന്ന് ഇത്തിരി വെള്ളം കൈകുമ്പിളിലാക്കി മുഖം കഴുകി, കതിരേശൻ തന്റെ പ്രതിബിംബം നോക്കി. കാവമ്മ ഇനിയും ഉണർന്നിട്ടില്ല.

കാർമേഘങ്ങൾ ഉരുണ്ടുകൂടി. തൊഴുതുനിന്നിരുന്ന കാവമ്മയ്ക്ക് പ്രസാദം കൊടുത്തുകൊണ്ട് പൂജാരി ചോദിച്ചു; കാവിൽ രാവിലെയും സന്ധ്യക്കും തിരികൊളുത്താൻ വരുന്ന കിഴവൻ.
“നാടകമൊക്കെ കഴിഞ്ഞോ?”
“കഴിഞ്ഞു മൂപ്പരേ.” കാവമ്മയുടെ സ്വരം ദൃഢമായിരുന്നു.
“എന്നിട്ടെന്തു കിട്ടി?”
“കിട്ടി മൂപ്പരേ.”
“എന്ത്?”
കാവമ്മ മിണ്ടിയില്ല. കണ്ണെരിഞ്ഞു. ബലിയർപ്പിച്ച കോഴിയുടെ തൂവൽ വേരറ്റ ചെടിയുടെ കീഴിൽ പാറിക്കളിക്കുന്നു. കാവിനെയൊന്ന് ചുറ്റി കതിരേശനും കാവമ്മയും. കുറച്ചകലെ ആൽമരത്തിന്റെ കടയ്ക്കൽ പുള്ളുവന്മാർ വീണമീട്ടി പാടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കതിരേശനവരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി. കാവമ്മ ഭഗവതിയെ നോക്കിനിന്നു. കലിതുളുമ്പി നിൽക്കുകയാണ് ആകാശം.വലിയൊരു കാളക്കുട്ടനെ അടുത്ത് കെട്ടി നിർത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. അത് അമറുന്നു. പ്രതിമയുടെ കഴുത്തിൽ ചാർത്തിയിരുന്ന തുളസിമാല കാറ്റത്താടുന്നു.

“ശീഘ്രം വാടീ, മഴ വര്ന്ത്ക്ക് മുന്നേ പോകണം.” പുള്ളുവന്മാർ ചീത്ത പറഞ്ഞു. പൂജാരി ധൃതിപിടിച്ചു.
“കാവമ്മ നടന്നോ…”
വെച്ചിരുന്ന തിരി താഴേക്കിട്ട്, കാളക്കുട്ടനെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുപോയ്ക്കോളാൻ അതിന്റൊപ്പം വന്നവരോട് ആംഗ്യം കാട്ടി.
“ഇന്നത്തെ ബലി മുടങ്ങി.”
ഊന്നുവടി പിടിച്ച് അയാൾ കുറച്ചടി നടന്നു. ശേഷം തിരിഞ്ഞുനോക്കി.
“കാവമ്മയെന്തേ പോരാത്തൂ?”
ആൽമരത്തിൽ കെട്ടിയ വളകൾ ആടിയുലഞ്ഞു.
“ഇല്ല മൂപ്പരേ, നടന്നോ…”
“എന്തേ?” പൂജാരി സംശയത്തോടെ ചോദിച്ചു.
“മുല മുറിഞ്ഞാൽ ഓള് കരയോന്ന് നോക്കട്ടെ.”
പ്രതിഷ്ഠ ഉറപ്പിച്ച സ്ഥാനത്തേക്ക് നോക്കി കാവമ്മ പറഞ്ഞു. പൂജാരി വിറച്ചുനിന്നു. മഴതുള്ളിയോടൊപ്പം ലയിച്ച ചുകന്ന ഭസ്മം നെറ്റിയിൽ നിന്ന് മൂക്കിൻതുമ്പത്തെത്തി മരിച്ചുവീണു.

കതിരേശൻ കാവമ്മയെ നോക്കി. ഇടിമുഴക്കത്തോടൊപ്പം മഴ കനത്തു.

തുടരും■■■