“ആരാണ്? മാധവനാണോ?” ഞാൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു. പക്ഷേ അവൻ വശത്തേക്ക് തല ചായ്ച്ച്, കിടക്കുന്നതുപോലെ ഇരിക്കാറില്ലല്ലോ! ഞാൻ ഓടി അവിടെയെത്തി. അത് മാധവൻ തന്നെയായിരുന്നു! കൈകാലുകൾ നന്നേ തളർന്നിരുന്നിരുന്ന അവനെന്നെ, ഏതോ അപരിചിതനെപോലെ നോക്കാൻ തുടങ്ങി.

“മാധവാ…” ഞാൻ അല്പം ഭയത്തോടെ വിളിച്ചു. അവന്റെ കൈ ഞാൻ കയ്യിലെടുത്തു, ഒരു കൈ അവന്റെ തോളിൽ വെച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “മാധവാ, നേരെയെഴുന്നേറ്റ് ഇരിക്ക്.”

ഒന്നു തല കുനിച്ചു നോക്കി, മുഖത്ത് ഒരു ചിരി വരുത്തിക്കൊണ്ട് അവൻ പറഞ്ഞു: “പോയിരുന്നു… ശ്മശാനത്തിൽ… എന്നിട്ട് വന്നു… മനുഷ്യരുടെ ഇടയിലേക്ക്…”

സത്യത്തിൽ അവന്റെ മുഖത്തുണ്ടായിരുന്ന ആ ഭാവം കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് ശ്മശാനത്തെ തന്നെയാണ് ഓർമ്മ വന്നത്. ‘ഇന്ന് ലോകം മുഴുവൻ തകർന്നുപോയിരിക്കുന്നു’ എന്ന ചിന്ത എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറിയില്ല.

മാധവൻ അവിടെത്തന്നെ ഇരുന്നു. അവന്റെ ഒരു കൈ എന്റെ കയ്യിൽ പിടിച്ച് ഞാനും അവിടെത്തന്നെ ഇരുന്നു. കാറ്റുകൊള്ളാൻ വന്ന എത്രയോ ആളുകൾ ഞങ്ങളുടെ മുന്നിലൂടെ നടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ, അതിലൊരാൾപോലും സന്തോഷമുള്ളവരായി കാണപ്പെട്ടില്ല. അവരുടെ മുഖങ്ങൾ മങ്ങിയിരുന്നു. അന്തരീക്ഷത്തിനുപോലും മാറ്റം വന്നിരുന്നു. ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ്, ആകാശം കറുത്ത മേഘങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു, താഴെ കറുത്തിരുണ്ട കടലും…

“മാധവാ,” ഞാൻ അവനോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു, “നീ എവിടെ പോയതായിരുന്നു?” അവന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ എന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി.

മാധവൻ തന്റെ മുഖത്ത് തടവിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “നാനൂ, ഞാൻ നിന്നോട് എല്ലാം പറയാം. പക്ഷേ നീ ഇടയിൽ കയറി എന്നോട് ചോദ്യങ്ങളൊന്നും ചോദിക്കരുത്.”

അവന്റെ മുഖത്ത് നിരാശ തെളിഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന. അവൻ കണ്ണുകൾ ഉയർത്തി എന്നെ നോക്കിയപ്പോൾ, അറക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന ആടിന്റെ കണ്ണുകൾ പോലെയാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്. അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ ഒഴുകിയെത്തി, അവന്റെ ശ്രമങ്ങളെയെല്ലാം തോൽപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, രണ്ട് തുള്ളി ചൂടുക്കണ്ണീർ എന്റെ കയ്യിൽ വീണു.

അവൻ ചെറുതായി തൊണ്ട അനക്കി സ്വരം ശരിയാക്കി; നാലുപാടും കണ്ണുകൾ ഒന്നു പായിച്ചതിനുശേഷം പറയാൻ തുടങ്ങി: “നാനൂ, എന്റെ വിശേഷം അത്ര വലിയ കാര്യമുള്ളതൊന്നുമല്ല.” അവൻ ചെറുതായി ചിരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ആ ചിരി ഇപ്പോഴും എന്റെ കണ്മുന്നിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ട്.

“നാനൂ, ആനന്ദറാവാണ് എന്റെ കഴിവും പ്രാപ്തിയും കണ്ട് എന്നെ ആദ്യം ഈ പഠനത്തിന് അയച്ചത്. വീട്ടിലെ അവസ്ഥ സാധാരണയായിരുന്നതുകൊണ്ട്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരുതലും സഹായവും കിട്ടിയിരുന്നില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഇവിടെ വരെ എത്തുമായിരുന്നില്ല. പിന്നീട്, എനിക്ക് സ്കോളർഷിപ്പൊക്കെ കിട്ടുകയും എന്റെ ഭാരം അദ്ദേഹത്തിന് അധികം നൽകിയില്ല എന്നതും വേറെ കാര്യം. എങ്കിലും, അദ്ദേഹമാണ് മുൻകൈയെടുത്ത് എനിക്ക് വഴി കാണിച്ചുതന്നത്. പക്ഷേ, നിനക്ക് അറിയാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ എന്തിനാണ് വീണ്ടും പറയുന്നത്? നിനക്ക് അറിയാത്ത കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം.

ഞാനന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് സെവൻതിൽ പഠിക്കുകയായിരുന്നു. ഞങ്ങളുടെ വീടിനു മുന്നിലായിരുന്നു വിഷ്ണു ഷേണായിയുടെ വീട്. എനിക്കും വിഷ്ണു ഷേണായിയുടെ മകനായ രാമകൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നല്ല സൗഹൃദമായിരുന്നു. അവൻ അന്ന് നാലാം ക്ലാസ്സിലായിരുന്നു. ഞാനും അവനും ഒരുമിച്ചായിരുന്നു പഠിച്ചിരുന്നത്. അവന് എന്തെങ്കിലും മനസ്സിലായില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ പറഞ്ഞുകൊടുക്കും. പഠത്തത്തിൽ മാത്രമല്ല, കളിയിലും ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരുമായിരുന്നു കൂട്ട്. ദിവസത്തിലെ ഭൂരിഭാഗം സമയവും ഞാൻ അവരുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. കൂടുതൽ എന്ത് പറയാൻ? ആ വീടുമായി എനിക്ക് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടാകാൻ മറ്റൊരു കാരണം കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു.

അനു എന്ന അനസൂയ, രാമകൃഷ്ണന്റെ അനിയത്തി. അവൾ അന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് ഒന്നാം ക്ലാസ്സിലായിരുന്നു. ഞാൻ അവളെക്കുറിച്ച് നിന്നോട് ഒത്തിരി തവണ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടല്ലോ. നാനൂ, എന്റെ ജീവിതത്തിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ച ആ സംഭവം എത്ര തവണ പറഞ്ഞാലും എനിക്ക് മതിയാവില്ല.”

മാധവൻ നിശബ്ദനായി. അവൻ കണ്ണുകൾ അടച്ചു. വീണ്ടുമൊരു നീണ്ട നെടുവീർപ്പോടെ അവൻ തുടർന്നു: “നാനൂ, കാളിദാസന്റെ ‘ഭാവസ്ഥിരാണി ജനനാന്തരസൗഹൃദാനി’ എന്ന വാക്യം നിനക്കറിയില്ലേ? എന്റെ മനസ്സ് അനു എപ്പോഴാണ് കവർന്നെടുത്തതെന്ന് എനിക്ക് കൃത്യമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.

എനിക്കന്ന് പതിനഞ്ചോ പതിനാറോ വയസ്സേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അനുവിന് പത്തോ പതിനൊന്നോ വയസ്സ് കാണും. പക്ഷേ ഞാൻ നിന്നോട് സത്യം പറയാം, എനിക്ക് അവളോട് ചെറുപ്പം മുതലേ ഒരു പ്രത്യേക പ്രണയമായിരുന്നു. അവൾക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ എനിക്ക് ആനന്ദം തോന്നുമായിരുന്നു. എന്റെ മനസ്സ് അവളിലായിരുന്നു, അവളുടെ മനസ്സ് എന്നിലായിരുന്നില്ല എന്ന് പറയാൻ പറ്റില്ല.

സാരിക്കുത്തൊന്ന് മടക്കികുത്താൻ പോലും അറിയാത്തത്രയും ആയ ഒരു കൊച്ചു കുട്ടിയായിരുന്നു അവൾ. അധികം സംസാരിക്കാത്ത, നാണക്കാരിയായിരുന്നിട്ടും, അവൾക്കും അത് മനസ്സിലായിട്ടുണ്ടാവണം. അല്ലങ്കിൽ അവൾ എന്നെ സ്വന്തം ജീവനെപ്പോലെ സ്നേഹിക്കുമോ? ഞാൻ എന്തൊക്കെ ചെയ്താലും അത് ചെയ്യുന്നതിൽ അവൾക്ക് വലിയ ആനന്ദവും സുഖവും ലഭിച്ചിരുന്നു. ഞാൻ ഇന്നത് ചെയ്യ് എന്ന് പറഞ്ഞിട്ട് അവൾ അത് ചെയ്യാതിരുന്നിട്ടേയില്ല.

ഞാൻ ഏഴാം ക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുമ്പോഴുള്ള കാര്യമാണ്. തട്ടിൻപുറത്ത് ഒറ്റക്കിരുന്ന് ഞാൻ കളിമണ്ണുകൊണ്ട് കൃഷ്ണന്റെ വിഗ്രഹം ഉണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ഞാൻ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ, എന്റെ പുറകിൽ, അനു ആ വിഗ്രഹത്തിലേക്കുതന്നെ കണ്ണുംനട്ട് ഇരിക്കുകയാണ്. ‘രഹസ്യ പോലീസ്’ എന്ന് എന്റെ നാവിൻതുമ്പിൽ വന്നു. എന്നാൽ ആ വിഗ്രഹത്തെ നോക്കിയിരിക്കുന്ന അവളുടെ കണ്ണുകൾ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ വാക്കുകൾ അവിടെത്തന്നെ അലിഞ്ഞുപോയി.

കുറച്ചു സമയത്തിന് ശേഷം തന്റെ പേടമാൻമിഴികൾ എന്നിലേക്ക് തിരിച്ച് അവൾ പറഞ്ഞു: “മാധവാ, കൃഷ്ണനെ കാണാൻ അച്ചട്ടായി നിന്നെപ്പോലെതന്നെയുണ്ട്. മൂക്കൊക്കെ നിന്റേതുപോലെതന്നെയുണ്ട്.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ കവിളിൽ ചിരി ഒളിപ്പിച്ചു.

“അതെ, ഇനി ഈ കൃഷ്ണന്റെ കൂടെ നിന്നെപ്പോലൊരു രാധയെക്കൂടി ഉണ്ടാക്കാം. അപ്പോൾ ജോഡി നന്നായി ശോഭിക്കും.” ഞാൻ പറഞ്ഞു.

“ഇശ്ശെ!” എന്നും പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവൾ കണ്ണുകൾ വലുതാക്കി എന്നെ നോക്കി. സൂര്യൻ അപ്പോൾ അസ്തമിക്കാറായിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ജനലിലൂടെ കടന്നുവന്ന സൂര്യന്റെ സ്വർണ്ണക്കതിരുകൾ അവളുടെ മുഖത്ത് പതിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

“അനൂ…” ഞാൻ വിളിച്ചു. അവൾ തലയുയർത്തി നോക്കി. ആ കണ്ണുകൾ! റോസാപ്പൂവിന്റെ ഇതളുകൾ പോലുള്ള ആ ചുണ്ടുകൾ! “മാധവാ…!” എന്ന് വിളിച്ചുകൊണ്ട്, അവളെന്തോ പറയാൻ തുനിഞ്ഞതാണ്. അപ്പോഴേക്കും അവളുടെ കഴുത്തിൽ പിടിച്ച്, അവളെ നെഞ്ചോട് ചേർത്ത്, ആ ചുണ്ടുകളിൽ ഞാൻ ഒരു മധുരചുംബനം നൽകി.

നാനൂ, ലോകം എന്തുവേണമെങ്കിലും പറയട്ടെ… പക്ഷേ, ആ ദിവസം മുതൽ അവൾ എല്ലാവരുടെയും കണ്ണുവെട്ടിച്ച് ഒരു നവവധുവിനെപ്പോലെ നടക്കാൻ തുടങ്ങി. കുറഞ്ഞപക്ഷം, എനിക്കെങ്കിലും അങ്ങനെയാണ് തോന്നിയത്. ഞങ്ങൾക്ക് രണ്ടുപേർക്കും പരസ്പരം എത്രത്തോളം സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ആ ദൈവത്തിനു മാത്രമേ അറിയൂ.

അതിനുശേഷമുള്ള മറ്റൊരു സംഭവം ഞാൻ പറയാം. പരസ്പരം നോക്കി ചിരിക്കുന്നത് ഞങ്ങൾക്ക് വലിയൊരു രസമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം ഞങ്ങളുടെ അയൽപക്കത്ത് ഒരു കല്യാണമുണ്ടായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും അവിടെ പോയി. ഞാനും അവളും പന്തലിൽ നേരെ മുന്നിലായിട്ടാണ് ഇരുന്നത്.

മണവാളനും മണവാട്ടിയും അവിടെ താലികെട്ടുമ്പോൾ, ഇവിടെ അനുവും ഞാനും മനസ്സിൽ ഞങ്ങളുടെ കല്യാണത്തിന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ നെയ്യുകയായിരുന്നു. ആളുകൾ വധൂവരന്മാരുടെ മേൽ *അക്ഷതം വിതറാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, ആരും കാണാതെ ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും പരസ്പരം അക്ഷതം വിതറി.

ഇങ്ങനെ, ഞാൻ മെട്രിക് കഴിയുന്നതുവരെ ഞങ്ങളുടെ ദിവസങ്ങൾ വളരെ സന്തോഷത്തോടെ കടന്നുപോയി. ഞാൻ മെട്രിക് പാസ്സായി, എനിക്ക് നല്ല മാർക്കും കിട്ടി. അതുകൊണ്ട് കോളേജിൽ ചേരാൻ എനിക്ക് എളുപ്പമായി.

കോളേജിൽ പോകാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഞാനും അനുവും തമ്മിൽ അല്പം അകന്നു. ഞങ്ങളുടെ കുട്ടിക്കാലം മാറി, ഞങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഒരുതരം മൗനം വന്നുചേർന്നു. വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഞാൻ അവധിക്ക് നാട്ടിൽ പോകുമ്പോൾ, അനുവിന്റെ കണ്ണുകളുടെ മൗനഭാഷയിലല്ലാതെ മറ്റൊന്നിന്റെയും വാക്കുകൾ എനിക്ക് കേൾക്കാൻ കിട്ടിയിരുന്നില്ല. മുൻപത്തെപ്പോലെ കാണാനുള്ള സാഹചര്യവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കാരണം പണ്ടേതന്നെ ഞാനും അനുവും തമ്മിലുള്ള വിവാഹം ഇരുവീട്ടുകാരും ഉറപ്പിച്ചു വെച്ചിരുന്നതായിരുന്നു. ഞങ്ങളുടെ രണ്ടുപേരുടെയും കഥ നിന്നോട് ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടല്ലോ. വിവാഹം വൈകിയത് എന്റെ പഠത്തം കാരണം മാത്രമാണ്. ഞാൻ എന്ന് തയ്യാറാകുന്നോ അന്ന് എന്റെ കഴുത്തിൽ മാലയിടാൻ അനു തയ്യാറായിരുന്നു.

കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ കാര്യമാണ്, ഒരു ആറേഴ് മാസം മുൻപ്. ഞങ്ങളുടെ നാട്ടിൽ ഉത്സവമായിരുന്നു. അന്ന് ഭഗവാന്റെ രഥോത്സവം നടക്കുന്ന ദിവസമായിരുന്നു. ഞാൻ ആ ഉത്സവത്തിന് പോയിരുന്നു. രഥത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലാണ് ഞാൻ നിന്നിരുന്നത്. അനുവും അവളുടെ കൂട്ടുകാരികളോടൊപ്പം അവിടെ വന്നിട്ടുണ്ടായിരുന്നു.

ജനങ്ങളുടെ ഭയങ്കര തിരക്കായിരുന്നു. ആ തിരക്കിൽ അവൾ എന്നെ കണ്ടു കാണില്ല, പക്ഷേ, ഞാൻ അവളെ കണ്ടു. അപ്പോഴേക്കും ഞങ്ങളുടെ പുറകിൽ എന്തോ ബഹളമുണ്ടായി. ആളുകൾ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടാൻ തുടങ്ങി. ആ തിരക്കിലൂടെ രക്ഷപ്പെടുക പ്രയാസമായിരുന്നു. ആ പരിഭ്രാന്തിക്കിടയിൽ അനു പെട്ടെന്ന് കാലിടറി എന്റെ മേലേക്ക് വീണു. ഞാൻ അവളെ താങ്ങിപ്പിടിച്ചു; ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ, അന്ന് എന്തെങ്കിലും വലിയ അപകടം സംഭവിച്ചേനെ.

ഇതിനെതുടർന്ന്, ഈ വർഷത്തെ പരീക്ഷ കഴിഞ്ഞയുടൻ അനുവുമായുള്ള വിവാഹത്തിന് ഞാൻ വിഷ്ണു ഷേണായിക്ക് വാക്ക് കൊടുത്തു. ആ സന്തോഷത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴാണ് മിനിഞ്ഞാന്ന് ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഒരു കത്ത് വന്നത്. ആ കത്തിൽ…”

അത്രയും പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞതോടെ മാധവന് കൂടുതൽ സംസാരിക്കാൻ സാധിക്കാതെ വന്നു. അവൻ തന്റെ പോക്കറ്റിൽ നിന്ന് ഒരു കവർ എടുത്ത് എന്റെ കയ്യിൽ തന്നു. ഞാൻ അത് തുറന്നു നോക്കിയപ്പോൾ, ‘വിഷ്ണു ഷെണായിയുടെ വീടിന് മിന്നലേറ്റ്, വീടിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും തകർന്നു വീണെന്നും, അതിനടിയിൽപ്പെട്ട് അനു മരിച്ചുപ്പോയെന്നും’ ഉള്ള വാർത്തയായിരുന്നു അതിൽ എഴുതിയിരുന്നത്.

ഞാൻ ആ കത്ത് വായിച്ചു തീരുന്നതുവരെ നിശ്ശബ്ദനായിരുന്ന മാധവൻ ഒരു വലിയ നെടുവീർപ്പോടെ എന്നെ നോക്കി പറഞ്ഞു: “നാനൂ, ദൈവം ദയാലുവാണെന്നായിരുന്നു ഇത്രയും നാൾ എന്റെ വിചാരം. എന്നാൽ, വായോളമെത്തിയ ചോറ്റുരുള തട്ടിയെടുത്ത് കൊണ്ടുപോയതുപോലെ, ആ ദൈവം എന്റെ അനുവിനെയും കൊണ്ടുപോയി.” ഇത്രയും പറഞ്ഞ് രണ്ടു കൈകൾ കൊണ്ടും മുഖം പൊത്തി അവൻ പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി.

അപ്പോഴേക്കും നല്ല ഇരുട്ട് വീണിരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള മരങ്ങളുടെ ഇലകളുടെ അനക്കവും അവയിൽ നിന്ന് ഇറ്റു വീഴുന്ന മഞ്ഞുതുള്ളികളും കണ്ടാൽ മരങ്ങൾ പോലും സങ്കടത്തോടെ കരയുകയാണെന്ന് തോന്നുമായിരുന്നു. ആകാശത്ത് ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, പലതരം മേഘങ്ങൾ അതിനെ മറച്ചിരുന്നു.

ഉയരമുള്ള ഒരു മരത്തിലിരുന്ന് ഒരു മൂങ്ങ ‘ഹൂങ്… ഹൂങ്…’ എന്ന് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദത്തിൽ കരയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് എനിക്ക് ഭയം തോന്നി.

ഞാൻ മാധവന്റെ കൈ പിടിച്ച്, “മാധവാ, എഴുന്നേൽക്ക്. ഇനി നമുക്ക് വീട്ടിലേക്ക് പോകാം” എന്ന് പറഞ്ഞു. മാധവൻ എഴുന്നേറ്റു. കഴുത്തിൽ കയറിട്ടു നടത്തുന്ന പശുക്കിടാവിനെപ്പോലെ, അവൻ എന്റെ കൂടെ നടക്കാൻ തുടങ്ങി.

* അക്ഷതം = വിവാഹവേളയിൽ വധൂവരന്മാരുടെ മേൽ വിതറുന്ന നെല്ലും അരിയും ചേർന്ന മിശ്രിതം

***********

NB: വിവർത്തനത്തിൽ എഐ, ഗൂഗിൾ എന്നിവയുടെ സേവനം പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.