ഒരു കാലത്ത് വീട്ടിലെ ടെലിഫോൺ ഒരു സാധാരണ ഉപകരണമല്ലായിരുന്നു. അത് വീട്ടിലെ ഒരു പ്രധാന അംഗത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു. പല വീടുകളിലും ടെലിഫോൺ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നത് ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്തായിരിക്കും. അതിനടുത്ത് ഒരു കസേരയുണ്ടാകും. ഫോൺ മുഴങ്ങുമ്പോൾ വീട്ടിലുള്ള എല്ലാവരും ഒരുപോലെ ശ്രദ്ധിക്കും. ആരാണ് വിളിച്ചതെന്ന് അറിയാനുള്ള ആ ആകാംക്ഷയ്ക്ക് ഇന്നത്തെ മൊബൈൽ ഫോണിലെ അറിയിപ്പുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാനാവില്ല.

ലാൻഡ്‌ലൈൻ വന്നിരുന്ന കാലത്ത് ഒരു ഫോൺ നമ്പർ ഓർമ്മയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നതും ഒരു ശീലമായിരുന്നു. ബന്ധുക്കളുടെ നമ്പറുകൾ പലർക്കും മനപ്പാഠമായിരുന്നു. അടുത്ത വീട്ടിലെ നമ്പറും ചിലപ്പോൾ അറിയാമായിരുന്നു. ഒരു പ്രധാന കാര്യം പറയണമെങ്കിൽ വീട്ടിലെ ഫോണിൽ വിളിക്കണം. ആരെങ്കിലും വീട്ടിലുണ്ടോ എന്നറിയില്ല. ഫോൺ എടുത്താൽ ആരായിരിക്കും മറുവശത്ത് എന്ന് അറിയില്ല.

ഫോൺ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദത്തിനുതന്നെ ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ടായിരുന്നു. വീട്ടിലെ നിശ്ശബ്ദതയെ പെട്ടെന്ന് മാറ്റിമറിക്കുന്ന ശബ്ദം. ആരെങ്കിലും ഓടിയെത്തി റിസീവർ എടുക്കും. ‘ഹലോ’ എന്ന് പറയുമ്പോൾ മറുവശത്തുള്ള ശബ്ദം ആരുടേതാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിക്കും. ചിലപ്പോൾ വിളിച്ചത് ഒരു ബന്ധുവായിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ സുഹൃത്തായിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ തെറ്റായ നമ്പറായിരിക്കും.

മൊബൈൽ ഫോൺ വരുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരാളോട് സംസാരിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലവുമായി ബന്ധപ്പെടേണ്ടി വന്നിരുന്നു. ഒരാളെ വിളിക്കുമ്പോൾ അയാളുടെ വീട്ടിലേക്കാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇന്ന് ഒരാളെ വിളിക്കുമ്പോൾ നേരിട്ട് അയാളുടെ കൈയിലെത്തുന്നു. ഈ ചെറിയ മാറ്റം ആശയവിനിമയത്തിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ മാറ്റി.

ലാൻഡ്‌ലൈൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് സ്വകാര്യതയ്ക്ക് മറ്റൊരു അർത്ഥമായിരുന്നു. വീട്ടിലെ ഫോൺ മുഴങ്ങുമ്പോൾ ആരാണ് വിളിച്ചതെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാം. ആരെങ്കിലും നീണ്ടനേരം സംസാരിച്ചാൽ മറ്റൊരാൾ കാത്തുനിൽക്കും. ചിലപ്പോൾ ഫോൺ ഉപയോഗിക്കാൻ ചെറിയ തർക്കങ്ങളും ഉണ്ടാകും. കുട്ടികൾക്ക് ഫോൺ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള സമയം പരിമിതമായിരിക്കും. വീട്ടിലെ ഒരു ഉപകരണം എല്ലാവരും പങ്കിട്ടുപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ ശീലമായിരുന്നു അത്.

പ്രണയവും ലാൻഡ്‌ലൈൻ ഫോണിന്റെ ലോകത്തിൽ വേറൊരു രീതിയിലായിരുന്നു. ഒരാളെ വിളിക്കാൻ അയാളുടെ വീട്ടിലെ ഫോണിലേക്കാണ് വിളിക്കേണ്ടത്. ആദ്യം ഫോൺ എടുത്തത് അച്ഛനോ അമ്മയോ സഹോദരനോ ആയിരിക്കാം. ആരെയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നതെന്ന് പറയേണ്ടി വരും. ചിലപ്പോൾ ഫോൺ മറ്റൊരാൾക്ക് കൈമാറാൻ പറയുന്നത് തന്നെ വലിയൊരു ധൈര്യമായിരുന്നു.

കുടുംബബന്ധങ്ങളിലും ഫോൺ പ്രധാനമായിരുന്നു. വിദേശത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്ന മകൻ വീട്ടിലേക്ക് വിളിക്കുമ്പോൾ എല്ലാവരും ഫോൺ ചുറ്റും കൂടും. ഒരാൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവർ കാത്തിരിക്കും. ‘അവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖമാണോ?’ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ശേഷം വീട്ടിലെ ഓരോരുത്തരുടെയും വിശേഷങ്ങൾ പറയാൻ തുടങ്ങും. സംഭാഷണം നീണ്ടാൽ ചെലവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയും ഉണ്ടാകും.

അന്നത്തെ ഫോൺകോളുകൾക്ക് സമയത്തിന്റെ വിലയുണ്ടായിരുന്നു. ദൂരെയുള്ള ഫോൺ വിളികൾ ചെലവേറിയതായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് പറയാനുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചുരുക്കി പറയേണ്ടി വരും. ഒരാൾക്ക് പറയാനുള്ളത് തീർന്നിട്ടും, ഫോൺ വയ്ക്കാൻ മനസ്സില്ലെങ്കിലും മറ്റൊരാൾക്ക് ഫോൺ ആവശ്യമുണ്ടാകും. കാത്തിരിപ്പ്, പങ്കിടൽ, ചുരുക്കി സംസാരിക്കൽ എന്നിവ ഫോൺ ഉപയോഗത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഭാഗങ്ങളായിരുന്നു.

പിന്നീട് മൊബൈൽ ഫോൺ വന്നു. ആദ്യം അത് വിലകൂടിയ ഒരു ഉപകരണമെന്ന നിലയിലാണ് പലരും കണ്ടത്. പിന്നീട് അത് എല്ലാവരുടെയും കൈകളിലെത്തി. ഒരാളുടെ ഫോൺ നമ്പർ വീട്ടിലെ നമ്പറല്ലാതായി. അത് ആ വ്യക്തിയുടെ സ്വന്തം നമ്പറായി. ലാൻഡ്‌ലൈൻ പതുക്കെ അപ്രധാനമായി.

ഇന്ന് പല വീടുകളിലും പഴയ ലാൻഡ്‌ലൈൻ ഫോൺ ഒരു മൂലയിലോ അലമാരയിലോ കിടക്കുന്നുണ്ടാകും. ചിലത് ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടാകാം. ചിലത് വെറും ഓർമ്മയ്ക്കായി സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഒരിക്കൽ, ദിവസത്തിൽ പലതവണ മുഴങ്ങിയിരുന്ന ഫോൺ ഇപ്പോൾ ഏറെക്കുറെ നിശ്ശബ്ദമാണ്.

ആ നിശ്ശബ്ദതയ്ക്കും നീണ്ട ഒരു ചരിത്രമുണ്ട്. ആ ഫോണിലൂടെ എത്രയോ വാർത്തകൾ എത്തിയിട്ടുണ്ടാകും. ഒരു ബന്ധുവിന്റെ വിവാഹവാർത്ത. ഒരു ജോലി ലഭിച്ചതിന്റെ വിവരം. വിദേശത്തുനിന്നുള്ള മകന്റെ ശബ്ദം. ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് വന്ന ഒരു ഫോൺ. ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ക്ഷണം. ചിലപ്പോൾ ഏറെക്കാലമായി കാത്തിരുന്ന ഒരാളുടെ വിളി.

ഫോൺ എന്ന ഉപകരണം മാറിയപ്പോൾ കാത്തിരിപ്പിന്റെ രീതിയും മാറി. ഇന്ന് ഫോൺ നമ്മുടെ കൈയിൽ തന്നെയുണ്ട്. ആരെങ്കിലും വിളിച്ചാൽ സ്ക്രീനിൽ പേര് തെളിയും. വിളിക്കേണ്ട ആളെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ മതി. സന്ദേശം അയക്കാം. വീഡിയോ കോളിൽ സംസാരിക്കാം. ലോകത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗത്തുള്ള ഒരാളെ നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ കാണാം.

എന്നാൽ പഴയ ഫോൺ കാത്തിരിപ്പിന്റെ ഒരു ചെറിയ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു. ഫോൺ മുഴങ്ങുന്നതുവരെ ആരാണ് വിളിക്കുന്നതെന്ന് അറിയില്ല. ചിലപ്പോൾ ഒരു ഫോൺകോൾ തന്നെ ഒരു ദിവസത്തിന്റെ ദിശ മാറ്റിയേക്കാം.

വീട്ടിലെ അവസാനത്തെ ലാൻഡ്‌ലൈൻ ഒരുപക്ഷേ, അധികം വൈകാതെ പൂർണ്ണമായും അപ്രത്യക്ഷമാകും. പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് അത് എന്തിനായിരുന്നു എന്ന് പോലും മനസ്സിലാകാതെ പോകാം. ഒരു ഫോൺ വീട്ടിൽ എല്ലാവരും പങ്കിട്ടുപയോഗിച്ചിരുന്നു എന്ന കാര്യം അവർക്കു വിചിത്രമായി തോന്നാം.

പക്ഷേ പഴയ തലമുറയ്ക്ക് ആ ഫോൺ ഒരു ഉപകരണം മാത്രമല്ല. അത് ഒരു കാലത്തിന്റെ ശബ്ദമാണ്.
ഒരിക്കൽ ഫോൺ മുഴങ്ങുമ്പോൾ എല്ലാവരും തിരിഞ്ഞുനോക്കിയിരുന്നു. ഇന്ന് ഒരു മൊബൈൽ ഫോൺ നിശ്ശബ്ദമായി വൈബ്രേറ്റ് ചെയ്താൽ പോലും ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം സ്ക്രീനിലേക്ക് നോക്കുന്നു.

ലാൻഡ്‌ലൈൻ നിശ്ശബ്ദമാകാൻ തുടങ്ങിയതോടു കൂടി ജീവിതരീതിയും പതുക്കെ മാറുകയായിരുന്നു. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ നമ്മെ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ലാൻഡ്‌ലൈൻ നമ്മെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നു. അത് ഒരു വീട്ടിലെ ആളുകളെ, ഒരേ ശബ്ദത്തിനായി, ഒരുമിച്ച് കാത്തിരിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഒരു കാലത്ത്, ഫോണിന്റെ മണിയടി കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ഓടിയെത്തിയിരുന്നുവെന്ന് ഓർക്കാനുള്ള ഒരു ഓർമ്മച്ചിത്രം കൂടിയാകുന്നു അത്.