ഡോക്ടർ ഐസക്ക് എന്തോ കണക്കുക്കൂട്ടുകയാണ്. ‘ആര്യയോടു ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യങ്ങളാകും.’ സെലിൻ ചിന്തിച്ചു. നീണ്ടുപോകുന്ന ഡോക്ടറുടെ നിശ്ശബ്ദത ആര്യയിലും വീർപ്പുമുട്ടുണ്ടാക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അത് പുറത്തു കാണിക്കാതിരിക്കാൻ ആര്യ ആ അകത്തളത്തിൽ കണ്ണോടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

വീടിനു പുറത്തെ മരപ്പണിയുടെ ചന്തം അകത്തും കാണുന്നുണ്ട്. തേക്കിലോ മറ്റോ കടഞ്ഞെടുത്ത റൗണ്ട് മരത്തൂണുകൾ അകത്തളത്തിന് ആഡംബരത്തേക്കാൾ കലാപരമായ ഒരു പ്രൗഢി നല്കുന്നു. മരംകൊണ്ടുള്ള ഫർണീച്ചറുകളും ഷെൽഫും കരകൗശല വസ്തുക്കളും ആ പ്രൗഢിയ്ക്ക് മാറ്റുക്കൂട്ടുന്നുമുണ്ട്.

ചുമരിൽ കാണുന്ന, ഫ്രെയിം ചെയ്ത രണ്ട് ഫോട്ടോകളിൽ ഒന്നൊരു ബുദ്ധപ്രതിമയാണെന്നു തോന്നുന്നു. മറ്റൊരു ഫോട്ടോ ഒരു സ്ത്രീയുടേതാണ്. മദ്ധ്യവയസ്കയാണ്. ഡോക്ടറുടെ ഭാര്യയാകാം. ഫോട്ടോയിൽ മാലയോ മറ്റോ കാണാത്തതിനാൽ മരിച്ചുപോയ ആളാണോ എന്ന് തീർച്ചപ്പെടുത്താനും പറ്റില്ല. പക്ഷെ, ഫോട്ടോ കണ്ടിട്ട് കുറച്ചു പഴക്കം തോന്നിക്കുന്നുമുണ്ട്. തന്റെ ഇൻഡ്യൂഷൻ ശരിയാകാൻ വഴിയുണ്ട്.

ആര്യയുടെ ചിന്ത അത്രത്തോളമായപ്പോഴേക്കും വീടിനുള്ളിലെ ഏതോ ഭാഗത്തു നിന്നും ബഡ്ഡിയുടെ നേർത്ത കുരയും മുരൾച്ചയും കേട്ടു. അവളുടെ ശ്രദ്ധ അങ്ങോട്ട് തിരിയാൻ നിന്നതും ഡോക്ടറുടെ ചോദ്യം എത്തി,
“ആര്യ പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കാറുണ്ടോ?”

ബഡ്ഡിയിലേക്ക് പൂർണ്ണമായും മനസ് തിരിയാതിരുന്നതു കൊണ്ട്, ഡോക്ടറുടെ ചോദ്യത്തിനോട് ഉടനെതന്നെ ആര്യക്ക് പ്രതികരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.
“ഉം… വായിക്കാറുണ്ട്.”
“ഏത് ടൈപ്പിലുള്ള വായനയോടാണ് ആര്യക്ക് കൂടുതൽ താല്പര്യം?”

ആര്യക്ക് പെട്ടെന്നൊരു ഉത്തരം കൊടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഡോക്ടർ തന്റെ ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തത വരുത്തി.
“ഐ മീൻ, ആര്യയുടെ വായനയിൽ കൂടുതൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്, കഥകളാണോ കവിതകളാണോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുവല്ലതും… അതായത്, ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ ബുക്ക്സ്… ഐതിഹ്യങ്ങൾ… അങ്ങനെ..?”

“വായിക്കാറുള്ളത് കൂടുതലും കഥകളാണ്… നോവലുകൾ. കവിതകളും ഇഷ്ടമാണ്. മറ്റൊന്നും വായിക്കാറില്ല ഡോക്ടർ.”
“ഫൈൻ. കഥകളിൽ… ഐ മീൻ, നോവലുകളിൽ മിത്ത്… ഹൊറർ… ഇങ്ങനെയുള്ള തീമുകൾ അടങ്ങാറുണ്ടോ?”

ആര്യ ഒരു നിമിഷം മിണ്ടാതിരുന്നു. തന്റെ സ്വപ്നത്തിലെപോലെ, ഡോക്ടർ ഓടി ഓടി വീണ്ടും വീണ്ടും വന്നിടത്തു തന്നെ നില്കുകയാണോ?
“നോ ഡോക്ടർ. നതിങ് വിത്ത് അൺയൂഷൽ കണ്ടന്റ്. ഡോക്ടർ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ഒന്നും ഇതുവരെ വായിച്ചിട്ടില്ല. 2017ലാണെന്നാണ് ഓർമ്മ. പ്ലസ് വണ്ണിന് പഠിക്കുമ്പോഴാണ് ആദ്യമായി ഒരു നോവൽ മുഴുവനായും വായിക്കുന്നത്. അതുവരെ വായിച്ചതും പഠിച്ചതും എല്ലാം പാഠപുസ്തകങ്ങളാണ്. പത്രം പോലും വായനയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.”

“പിന്നെ…” ആര്യ ഓർത്തു പറഞ്ഞു,
“ബർസയാണ് ആ നോവൽ. ഡോ. ഖദീജ മുംതാസിന്റെ…”

ഡോക്ടറും ഓർത്തു. പിന്നെയൊരു ചെറുചിരിയോടെ പറഞ്ഞു,
“യെസ്… യെസ്… ഞാനോർക്കുന്നു. ഞാനും വായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറ്റ് ഈസ് വെരി ഇന്റെറെസ്റ്റിംഗ് ആൻഡ് ഡീപ്ലി ടച്ചിങ്.” ഡോക്ടർ ഒന്നു നിർത്തി. പിന്നെ, ചോദിച്ചു,
“ബര്‍സ എന്നാല്‍ മുഖം മറക്കാത്തവള്‍ എന്നല്ലേ അർത്ഥം?”

ആര്യയും അതോർത്തു,
“ഉം… അങ്ങനെ ആണെന്നാണ് ഓർമ്മ.” അവൾ പതിയെ പറഞ്ഞു.

“ഒരു ഇസ്ലാം കപ്പിൾസ് സ്റ്റോറി. രണ്ടു പേരും ഗൾഫിൽ പ്രാക്റ്റീസ് ചെയ്യുന്ന ഡോക്ടേഴ്സ്… ക്യാരക്ടേഴ്സ് പേര് ഓർക്കുന്നില്ല.”
“സബിത ആൻഡ് റഷീദ്. സബിത ഇസ്ലാമിലേക്ക് കൺവെർട്ട് ആകുന്നു.”
“യെസ്… നൗ ഐ റിമെമ്പർ. ഗൾഫ് നാടുകളിലെ മുസ്ളീം സ്ത്രീകളുടെ അസ്വാതന്ത്ര്യമായിരുന്നു തീം അല്ലേ?”
“ഉം…” ആര്യയുടെ മൂളലിന് ഒരു നനഞ്ഞ തീപ്പൊരിയുടെ ഗന്ധം.
“ഇറ്റ്സ് ഓക്കേ… നമ്മുടെ വിഷയം അതല്ല. ദെൻ, ആര്യയുടെ വായനയിൽ, സ്പെക്യുലേറ്റീവ് ഫിക്ഷൻ ഒന്നും ഇല്ല. എല്ലാം നാച്ചറലി റിയലിസ്റ്റിക് അല്ലെങ്കിൽ, സോഷ്യൽ റിലവന്റ് സബ്ജക്ടുകൾ ആണ്. ആം ഐ കറക്ട്?”

“യെസ് ഡോക്ടർ… ആബ്സലൂട്ട്ലി റൈറ്റ്. പക്ഷെ, ഇപ്പോൾ വായന അധികം ഇല്ല. ജോലി… പിന്നെ…”
ആര്യ മുഴുപ്പിച്ചില്ല.

ആര്യ മുഴുപ്പിക്കാതിരുന്ന ഭാഗം ഡോക്ടർ മനസ്സിൽ മുഴുപ്പിച്ചു. ഒരു നിമിഷം മൗനിയായിരുന്ന ഡോക്ടർ മറ്റൊരു ചോദ്യം ചോദിച്ചു,
“ആര്യ ഇതുവരെ വായിച്ച നോവലുകളിൽ ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ടത് ഏതാണ്?”
“ബര്‍സ.” ആര്യയിൽനിന്നും ഉടൻ ഉത്തരം വന്നു.

“ഉം…”
ഡോക്ടർ കനത്തിൽ ഒന്നു മൂളി. താൻ പ്രതീക്ഷിച്ച ഉത്തരം കിട്ടിയതിന്റെ മൂളലായിരുന്നു അത്.
“ബര്‍സ… യു നോ… ബരീസ എന്ന അറബി വാക്കിൽ നിന്നാണ് ബര്‍സയുടെ ഉത്ഭവം. പ്രോമിനെൻസ്, വിസിബിൽ എന്നതിന്റെ അർത്ഥതലങ്ങളിലാണ് ബരീസയുടെ പ്രത്യക്ഷമായ ഉപയോഗം. അറേബ്യൻ നാടുകളിൽ ശരീഅത്ത് പ്രകാരം പർദ്ദയോ നിഖാബോ ധരിക്കാതെ മുഖം അനാവൃതമാക്കി നടക്കുന്ന അവിടങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളെ അപഹസിക്കാൻ വിളിക്കുന്ന ഒരു നാടൻ പ്രയോഗമായി ബരീസ മാറുകയായിരുന്നു. ബരീസ ക്രമേണെ ബര്‍സയിലേക്ക് ലോപിച്ചു.”

ആര്യയും സെലിനും കേട്ടിരുന്നു. ഡോക്ടർ ഇപ്പോഴെന്തിന് ഇതൊക്കെ പറയുന്നു എന്ന ചിന്ത സെലിന് ഉണ്ടായി. പക്ഷെ, തനിക്കുള്ള വ്യംഗ്യമായ ഒരു മെസ്സേജ് ആണ് ഡോക്ടർ തരാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്ന് ആര്യക്കു തോന്നി. അവൾക്കു ഡോക്ടറോട് പറയണമെന്ന് തോന്നി:
‘ഡോക്ടർ… ബര്‍സ എന്നാൽ ‘തുറന്നിട്ട മനസ്സുമായി’ നടക്കുന്നവൾ എന്നും മനസിലാക്കാമെന്ന്.’ അല്ലെങ്കിൽ, തല കുനിക്കാത്തവൾ… ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നവൾ. അങ്ങനെ… അങ്ങനെ, ‘ബര്‍സ’ എന്ന ആ സ്ത്രീ അധിക്ഷേപ വാക്കിനെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ തുടങ്ങിയാൽ പുരുഷാധിപത്യ സമൂഹത്തിന് എണ്ണമറ്റ വിവക്ഷകൾ കിട്ടും.’

പക്ഷെ, ആര്യ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. പുരുഷൻ പുരുഷന്റെ മനസ്സുകൊണ്ടും സ്ത്രീ സ്ത്രീയുടെ മനസ്സുകൊണ്ടും മാത്രം ചിന്തിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു സിസ്റ്റത്തിൽ, സ്ത്രീക്ക് സ്വതന്ത്ര മനസോടെയും ശരീരത്തോടെയും സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ദൂരത്തിന് അതിരുകളുണ്ട്. ഏത് ദേശത്തായാലും മതത്തിലായാലും ഭാഷയിലായാലും; യുഗങ്ങൾ എത്രതന്നെ അവൾ താണ്ടിയാലും അത് അങ്ങനെ തന്നെ. ബർസയിലൂടെ സബിത പറഞ്ഞു വെച്ചതും അതാണ്.

“ഈ നോവൽ ഇറങ്ങിയ കാലത്ത് ഒരുപാട് വിമർശനങ്ങളും നേരിടേണ്ടി വന്നിരുന്നു. സബിതയുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളോട്… പ്രത്യേകിച്ചും, പുരുഷാധിപത്യ കാഴ്ചപ്പാടുകളോട്… ആര്യ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നോ അത്?”
“ഇല്ല ഡോക്ടർ. കയ്യിൽ കിട്ടിയ ഒരു ബുക്ക് വായിച്ചു. അത്രമാത്രം.”
‘സത്യമെന്നു ധരിച്ചതിലെ മിഥ്യയെ തൊട്ട്, ഉള്ളു പൊള്ളി തിരികെ മടങ്ങിയ സബിത മാത്രമേ ഇപ്പോൾ ഉള്ളിലുള്ളൂ.’ എന്ന് പറയണമെന്ന് തോന്നി. അവിടെയും നിശബ്ദത പാലിച്ചു. അല്ലെങ്കിൽ ചിലപ്പോൾ, ‘ഒരു ഹിന്ദു പെൺകുട്ടിയായ ആര്യയ്ക്ക് എങ്ങനെ ബർസയെ വായിക്കാൻ തോന്നി… ഇത്രയ്ക്കും ഇഷ്ടം തോന്നി…’ എന്നൊക്കെയുള്ള ചോദ്യങ്ങളെ നേരിടേണ്ടി വരുമെന്ന് അവൾ ചിന്തിച്ചു.