മുൻ അധ്യായത്തിൽ പറഞ്ഞ സംഭവങ്ങൾക്കു പത്തുപന്ത്രണ്ട് ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം, ഫുൽമാനിയുടെ വീട്ടിലേക്കുവീണ്ടും പോകാൻ ഞാൻ ആലോചിച്ചു.

ഞാൻ ചിന്തിച്ചു,
“ഇന്ന്, ശനിയാഴ്ചയാണ്; അതിനാൽ, ഇന്നു ഞാൻ പോയാൽ, എനിക്ക് അവളുടെ കുട്ടികളെ കാണാം. കുട്ടികൾ ശനിയാഴ്ചകളിൽ വീട്ടിലെത്തുമെന്ന് അവൾ പറഞ്ഞിരുന്നു.”

ഇക്കാര്യം ഓർമ്മിച്ചപ്പോൾ, പരിചാരകയേയും *ചുപ്രാസ്സിയേയും കൂട്ടി ഞാൻ പുറപ്പെട്ടു. ചൈന റോസിനു പകരം നടാനായി ഫുൽമാനിക്കു കൊടുക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട്, ചുവന്ന നിറമുള്ള ഒരു വലിയ യൂറോപ്യൻ ചെടി, ഒരു പൂച്ചട്ടിയിൽ ചുപ്രാസ്സി എടുത്തിരുന്നു. കാരണം, പൂക്കളോടുള്ള അവളുടെ ഇഷ്ടത്തിലും അവയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയാണ് അവൾ നല്ല പാഠങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നത് എന്നു കണ്ടതിലും എനിക്കു വളരെ സന്തോഷം തോന്നിയിരുന്നു.

അനവധി ക്രിസ്ത്യാനികൾ ഈ ലോകത്തിന്റെ ഭംഗി കാണുമ്പോൾ, മഹാനായ സ്രഷ്ടാവിനെക്കുറിച്ച് അവിടെ നിന്നുള്ള പ്രബോധനമോ അവന്റെ സൃഷ്ടിയും ആത്മീയ കാര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെകുറിച്ചുള്ള അറിവോ അവർക്കു ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നത്, തീർച്ചയായും ഒരു അത്ഭുതം തന്നെയാണ്.

ഇതുപക്ഷെ, ഈ രാജ്യത്തെ സ്ത്രീകളെ കുറിച്ച് അനുകൂലമായും പറയാം. കാരണം, അവരിൽ കുറച്ചു പേർ  ദൈവത്തിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ പഠിക്കുന്നുണ്ട്. വാസ്തവത്തിൽ, ഫുൽമാനിയെ ഒഴികെ, ഈവക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇത്ര ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കുന്ന ഒരാളെ ഞാൻ അവരുടെ ഇടയിൽ കണ്ടിട്ടില്ല.

അതെന്തുതന്നെയാലും, ഇക്കാര്യത്തിലുള്ള ഫുൽമാനിയുടെ മനഃസ്ഥിതി കണ്ടപ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്കു നല്ല സുഹൃത്തുക്കളായിരിക്കാൻ പറ്റുമെന്ന് എനിക്കു മനസ്സിലായി. കാരണം, എന്റെ അഭിരുചികളായിരുന്നു അവൾക്കും. വർഷങ്ങളായി ഞാൻ എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു രീതി ഉണ്ടാക്കിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

അതായത്, ഒരു വയലിലോ നദിക്കരയിലോ ഒരു പൂന്തോട്ടത്തിലോ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അലഞ്ഞുനടക്കുമ്പോഴെല്ലാം, എന്റെ കൺമുന്നിലുള്ള വസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് ഒരു കള, ഒരു പുഷ്പം, ഒരു കല്ല് മുതലായവ ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുക്കുകയും അവ എന്തിനൊക്കെയാണ് ഉപയുക്തമാകുന്നത്, അഥവാ, അവയെത്ര മനോഹരമാണ്, അഥവാ, അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ് എന്നൊക്കെ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കുകയും അതുവഴി, ദൈവത്തിന്റെ ശക്തിയെയും ജ്ഞാനത്തെയും നന്മയെയും ബഹുമാനിക്കാൻ എനിക്കു മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഒരു തോട്ടക്കാരൻ പൂന്തോട്ടത്തിൽ ഒരു മരത്തെ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം വെട്ടിയൊതുക്കി പരിപാലിക്കുന്നതു കാണുമ്പോൾ, ബൈബിളിലെ ആ ഭാഗത്തിന്റെ വ്യാപ്തി എനിക്കു നന്നായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും:

“കർത്താവ് സ്നേഹിക്കുന്നവനെ അവൻ ശിക്ഷണത്തിനു വിധേയമാക്കുകയും മറ്റുള്ളവരിൽനിന്നും വിട്ട്, താൻ കൈക്കൊള്ളുന്ന ഓരോ മകനെയും ചാട്ടവാറടി ഏൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അതുമല്ലെങ്കിൽ, “നല്ല ഫലം കായ്ക്കാത്ത ഓരോ കൊമ്പിനെയും അവൻ നീക്കിക്കളയുന്നു; ഫലം കായ്ക്കുന്ന ഓരോ കൊമ്പിനെയും കൂടുതൽ ഫലം കായ്ക്കേണ്ടതിനായി അവൻ വെടിപ്പാക്കുന്നു.” (ജോൺ xv. 2.)

സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതു കാണുമ്പോഴെല്ലാം, സത്യക്രിസ്ത്യാനികളുടെ മരണം സൂര്യാസ്തമയംപോലെയാണെന്നു  ഞാൻ കരുതുന്നു; അതുപോലെ, ഒരു തെളിഞ്ഞ ദിവസം മുഴുവൻ തെളിച്ചത്തോടെ തിളങ്ങി നിന്ന സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, അപൂർവ്വമായി ആരെങ്കിലും അവന്റെ അസ്തമയം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട്, ചില ക്രിസ്ത്യാനികൾ, ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ദൈവസേവനത്തിലും മനുഷ്യരുടെ നേട്ടത്തിനും  ചെലവഴിച്ചതിനുശേഷം, അവരുടെ മരണശേഷം, വലിയ ആഹ്ലാദത്തിമിർപ്പോ വിജയഘോഷമോ  പ്രകടിപ്പിക്കാതെ, നിശബ്ദമായി, അവരുടെ ആത്മാക്കളെ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ കർത്താവിന്റെ കൈകളിൽ സമർപ്പിക്കുന്നു.

സമാധാന പ്രവൃത്തികളിൽ അവരുടെ ജീവിതം ചെലവഴിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രശാന്തമായ സമാധാനത്തോടെ അവർ മരിക്കുന്നു!

തീർച്ചയായും, ഒരു തെളിഞ്ഞ ദിവസത്തിലെ സൂര്യാസ്തമയം പോലെ, മരണസമയത്ത് അവരിൽ കുറച്ചുപേർ പലരാലും ചെറിയ തോതിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്; പകൽ മുഴുവൻ മേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട സൂര്യൻ, മേഘങ്ങളിൽ നിന്നു പുറത്തുവന്ന്, വൈകുന്നേരം പ്രൗഢിയോടെ അസ്തമിക്കുമ്പോഴെല്ലാം, എനിക്ക് തോന്നുന്നു, സമാനമായ വിധം, ചില ക്രിസ്ത്യാനികൾ നിരവധി പരീക്ഷണങ്ങൾക്കു വിധേയരാകുകയും അവർക്ക് ഈശ്വരവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നു ചെറിയ ആശ്വാസം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട് എന്നാണ്.

എന്നാൽ മനസ്സിന്റെ ക്ലേശം മൂലം, അവർ എല്ലാ ദിവസങ്ങളിലും ഉത്കണ്ഠയിൽ ജീവിക്കുന്നു, മരണംവരെ, അവരെ ഗ്രസിച്ചിരിക്കുന്ന ദുരിതം വലിയ തോതിൽ വ്യാപിച്ചാലും, അവർ വലിയ ആത്മവിശ്വാസത്തോടും ഉല്ലസത്തോടുംകൂടി മരിക്കുന്നു.

വീണ്ടും, മഴക്കാലത്തെ സൂര്യൻ എന്നപോലെ, പലപ്പോഴും മേഘങ്ങൾക്കടിയിൽ ദിവസം മുഴുവൻ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയും മേഘങ്ങളാൽ മൂടിക്കെട്ടിയിരിക്കുന്നതുപോലെയും, പ്രകൃത്യാലുള്ള ഭീരുത്വംകൊണ്ടോ മറ്റോ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദൈവത്തിന്റെ  മക്കളായ ചില ക്രിസ്ത്യാനികളുണ്ട്, ജീവിതത്തിലുടനീളം അവർ അവരുടെ വിശ്വാസത്തെ അധികം വെളിപ്പെടുത്താറില്ല; എന്നാൽ എല്ലാ ഹൃദയങ്ങളെയും അന്വേഷിക്കുന്ന കർത്താവിന് അവരുടെ മനസ്സിന്റെ ഇംഗിതം അറിയാം, അവരുടെ പേരുകൾ ജീവപുസ്തകത്തിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. വീണ്ടും, സൂര്യൻ എന്നപോലെ, അവൻ ഏതുവിധത്തിൽ അസ്തമിച്ചാലും, വീണ്ടും ഉദിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഇമ്മാതിരിയുള്ള ക്രിസ്ത്യാനികളുടെയെല്ലാം പുനരുജ്ജീവനം ഉണ്ടാകുമെന്നതിൽ യാതൊരു സംശയമില്ല.