രാംനഗർ ഫോർട്ട്:

വാരാണസി നഗരത്തിലെ തന്നെ രാംനഗർ ഫോർട്ട്, ആർക്കു വേണ്ടിയെന്നറിയാതെ, എന്തിനു വേണ്ടിയെന്നറിയാതെ തുറന്നുവെയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കാണാൻ വിശേഷിച്ചൊന്നുമില്ല. നാല്പതു രൂപയാണ് എൻട്രി ഫീ. വേദവ്യാസക്ഷേത്രവും, ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രവും മുഗൾ ശില്പകലയിൽ നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കോട്ടയുടെ ഉള്ളിലുണ്ടെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

പാതിയും അടച്ചിട്ടിരിക്കയാണ്. തുരുമ്പെടുത്ത തോക്കുകൾ, മുറിഞ്ഞു പോയ പീരങ്കികൾ, ഉപയുക്തമല്ലാത്ത പല്ലക്കുകൾ, രാജാവു ധരിച്ച ഉത്തരീയം എന്നിവ പൊടി പിടിച്ച്, മാറാല കെട്ടികിടപ്പുണ്ട്. മെയിൻ്റനൻസ് തീരെയില്ല!

എന്തിനോ വേണ്ടി, ആർക്കോ വേണ്ടി ഒരു പുരാവസ്തു!

“എല്ലാ കോട്ടകൊത്തളങ്ങളും പുരാവസ്തുവാകും,
എല്ലാ പീരങ്കികളും നിശ്ശബ്ദമായി തുരുമ്പിക്കും,
എല്ലാ സുല്‍ത്താന്മാരും വെളിച്ചം കടക്കാത്ത
ഗുഹയിലൂടെ ഒളിച്ചോടും.
ഉറക്കച്ചടവില്ലാത്ത എന്റെ കുട്ടികള്‍
ഇവയെല്ലാം കൌതുകപൂര്‍വ്വം നോക്കിക്കാണും.”
(കണ്ണൂർക്കോട്ട)

പോസ്റ്റൽ ഓഡിറ്റ് സംബന്ധമായി കടമ്മനിട്ട കണ്ണൂരിൽ മാത്രമല്ല; കാശിയിലും വന്നിരിക്കണം.

അവസാനവരിയിലെ ആ രണ്ടു കുട്ടികൾ കോട്ടയ്ക്കു മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നു; “ബീസ്‌ രുപയേ ഏക്. സൗ പർ ഛേ” എന്നു പറഞ്ഞ് കമ്മലുകൾ വിറ്റുകൊണ്ട്. കൂടുതൽ വാങ്ങുക; ഇരുവർക്കും ലാഭം എന്ന കോർപ്പറേറ്റ് വിപണനതന്ത്രം അടിത്തട്ടിലുമെത്തിയിരിക്കുന്നു. ലഖനും ആഹാനയും.

ഒരു കൗതുകത്തിന് ഫോട്ടോ എടുത്തോട്ടെ എന്നു ചോദിച്ചപ്പോൾ, “ഹം കോ ബേച്നേ കേലിയേ?” (ഞങ്ങളെ വിൽക്കാൻ വേണ്ടിയാണോ?) എന്ന് മറുചോദ്യത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു ആ ശ്രമം. അവരുടെ അരക്ഷിതാവസ്ഥ നമ്മളായി കൂട്ടേണ്ടതില്ല. ഏതു നിമിഷവും കച്ചവടം ചെയ്യപ്പെടാം എന്ന ഉത്തരേന്ത്യൻ തെരുവുകുട്ടികളുടെ ഇപ്പോഴും നിലനില്ക്കുന്ന സുരക്ഷാരാഹിത്യം!

കമ്മൽ വിൽക്കാൻ ഏല്പിച്ച്, പണിയ്ക്കു പോകുമ്പോൾ അമ്മയും അച്ഛനും അവരെ പറഞ്ഞു പഠിപ്പിച്ചിരിക്കണം ആരെയും വിശ്വസിക്കരുതെന്ന്! കോട്ടയ്ക്കകത്ത് ഒഴിഞ്ഞ കോണുകളിൽ അധികാരികളുടെ കണ്ണെത്താത്ത ഇടങ്ങളിൽ കുടുംബസമേതമാണ് അവരുടെ രാത്രിവാസം. മാതാപിതാക്കൾ വരുന്നതുവരെ കമ്മൽ വില്പന! അവർക്ക് പകൽ ഭക്ഷണത്തിനുള്ള വക അവർ തന്നെ കണ്ടെത്തണം.

റാം നഗർ ഫോർട്ടിനു ചേർന്നു തന്നെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ വാരാണസി ലസ്സി വിൽക്കുന്ന കട. ശിവപ്രസാദ് ലസ്സി ഭണ്ഡാർ. ഇത്തരം അനേകം കടകളുണ്ട്. ഒരു ചായ്പ്. അത്രമാത്രം. റോഡരികിൽ നിന്നുവേണം, കുൽഹാർ എന്ന കൊച്ചു മൺപാനിയിൽ നൽകുന്ന ലസ്സി ഡിസ്പോസബിൾ മര സ്പൂൺ കൊണ്ടു കഴിക്കാൻ. ജരാ മലായ് (പിസ്ത, ബദാം ക്രീമിൻ്റെ മിശ്രിതം) ടോപ്പിംഗ് ആയി ചേർത്ത  കലർപ്പില്ലാത്ത വാരാണസി ലസ്സിയ്ക്ക് എൺപതു രൂപ. ഒരു ചെറിയ കപ്പ് ഐസ്ക്രീമോളം വരും. കഴിച്ചാൽ ഒന്നു കൂടി വാങ്ങാൻ തോന്നുന്ന രുചി.

കഴിച്ചു കഴിഞ്ഞ ലസ്സിയുടെ അവശിഷ്ടം മൺപാത്രത്തിൽ നിന്ന് നക്കിത്തിന്നാൻ, കൂടെ മറ്റു മത്സരാർത്ഥികളില്ലാത്ത ഒരേ ഒരു ശ്വാനേഷ്‌കുമാർ, കടയ്ക്കു മുന്നിൽതന്നെ കാവലുണ്ട്; ക്ഷമാമൂർത്തിയായി; ഇതിൻ്റെ ബാക്കി എനിക്കു തന്നെ എന്ന് സ്വയം തീർപ്പു കല്പിച്ചുകൊണ്ട്!

ജീവിതത്തിൽ, ഫുഡ് ഓപ്ഷൻ എന്ന കോളത്തിൽ വെജിറ്റേറിയൻ എന്നു തന്നെ ടിക് ചെയ്തത് നന്നായി എന്ന് സ്വയം കരുതുന്നുണ്ടാവണം, അവൻ. ദിനേന മായമില്ലാത്ത അഞ്ഞൂറോളം ലസ്സികളുടെ ബാക്കി നുണയാമെന്നു  തീരുമാനിച്ചു കൊണ്ട്, തൻ്റെ ഫുഡ് സെക്യൂരിറ്റി സ്വയം കൈവരിച്ചവൻ. എതിരാളികളോ, തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകുമെന്ന ഭീഷണിയോ തലയ്ക്കുമീതെ തൂങ്ങാത്തവൻ! മുൻപേ കണ്ട കുട്ടികളേക്കാൾ സുരക്ഷിതമായ ജീവിതം!! നമ്മുടെ മാർഗ്ഗവും ലക്ഷ്യവും നാം തന്നെ കണ്ടെത്തണം എന്ന അഹംഭാവത്തിൻ്റെ മുരൾച്ച തെല്ലു പോലുമില്ലാത്ത തൃപ്തിമാൻ!!!

യാത്രകളിൽ, ഞാനുമുണ്ട് ഒപ്പം എന്നു പറഞ്ഞ്, വീട്ടിലേയ്ക്ക് കൂടെ വരുന്നത് പലപ്പോഴും ഇത്തരം പാർശ്വക്കാഴ്ചകളാണ്. ഒരുപക്ഷേ, പലപ്പോഴും ജീവിതാവസ്ഥകളെക്കുറിച്ചു  കവിതയെഴുതുന്നതു കൊണ്ടുള്ള ഗുണമോ ദോഷമോ ആവാം അത്!