ബാലവ്യാകരണത്തിൽ നിന്ന് വ്യാകരണശാസ്ത്രത്തിലേക്ക്:
1888-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘പാർവ്വതീ പരിണയം’ ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ സാഹിത്യകൃതി. എന്നാൽ, പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ മലബാറിലും തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി ഭാഗങ്ങളിലും ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം വേരുറപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയ കാലഘട്ടത്തിലാണ് വ്യാകരണ ശാസ്ത്രത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയോഗം സംഭവിക്കുന്നത്. പാശ്ചാത്യ ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്റെ വരവും അച്ചടിയുടെ പ്രചാരവും മലയാള വ്യാകരണത്തെ പരമ്പരാഗത സംസ്കൃത ചട്ടക്കൂടുകളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാക്കി മാറ്റിപ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ പണ്ഡിതന്മാരെ പ്രേരിപ്പിച്ചിരുന്ന ചരിത്രസന്ധിയിലായിരുന്നു അത്.

1898-ൽ, മദ്രാസ് ഡയറക്ടർ ഓഫ് പബ്ലിക് ഇൻസ്ട്രക്ഷന്റെ അനുമതിയോടെ മദ്രാസ് ടെക്സ്റ്റ്-ബുക്ക് കമ്മിറ്റിയ്ക്കു വേണ്ടി എം. കൃഷ്ണനുമായി ചേർന്നു രചിച്ച ‘ബാലവ്യാകരണം’ എന്ന ഗ്രന്ഥമാണ് ഈ മേഖലയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ കാൽവെപ്പ്. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി കോളേജിലെ മലയാളം അദ്ധ്യാപകനും മദ്രാസ് സർക്കാറിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക പരിഭാഷകനുമായിരുന്നു എം. കൃഷ്ണൻ. ശേഷഗിരി പ്രഭു മംഗലാപുരം സർക്കാർ കോളേജിലെ അദ്ധ്യാപകനും.

1904-ൽ, ഇതിന്റെ തുടർച്ചയെന്നോണം എം. കൃഷ്ണനുമായി ചേർന്ന് ‘വ്യാകരണമിത്രം’ എന്ന ഗ്രന്ഥം പുറത്തിറക്കി. ബാസൽ മിഷൻ ബുക്ക് ആൻഡ് ട്രാക്റ്റ് ഡിപ്പോസിറ്ററിയാണ് ഇവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. മലബാറിലെ ഏഴാം ക്ലാസ് മുതലുള്ള മിഡിൽ സ്കൂളുകളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി തയ്യാറാക്കിയ പാഠപുസ്തകമായിരുന്നു ഇത്. സംസ്കൃത വ്യാകരണ പരമ്പരാഗത രീതികളും ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാശാസ്ത്ര വിശകലന രീതികളും ഒരുപോലെ സമന്വയിപ്പിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കിയത്. മലയാള വ്യാകരണത്തിന്റെ തത്ത്വങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയമായ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്‌ഷ്യം.

തുടർന്ന് വ്യാകരണാദർശം (1903), ‘വ്യാകരണാമൃതം’ (1919), വാഗ് ഭൂഷണാവലി (ശിശുമോദകം, ബാലാമൃതം- 1923) എന്നീ വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങളും വത്സരാജചരിതം, ശ്രീഹർഷ ചരിത്രവും നാഗാനന്ദവും, സീത, സാവിത്രി, ഉമ, വേദവ്യാസൻ തുടങ്ങിയ സാഹിത്യ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പുറത്തുവന്നു. സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി സംസ്കൃത ശ്ലോകങ്ങൾ മലയാളത്തിലേക്ക് ലളിതമായി പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയ ‘കാവ്യമാല’ തുടങ്ങിയ സമാഹാരങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

ഡോ. ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ ‘ഗ്രാമർ ഓഫ് ദി മലയാളം ലാംഗ്വേജ്’ വ്യാകരണഗ്രന്ഥത്തിലെ മലയാളം പ്രത്യയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാഗം ശേഷഗിരി പ്രഭുവിന്റെ ‘വ്യാകരണാമൃതം’ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നുണ്ട്.

കേരളപാണിനീയവും വ്യാകരണചർച്ചകളും:
തലശ്ശേരി ‘ഭാഷാപോഷിണി സഭ’യുടെ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, അക്കാലത്തെ പ്രഗത്ഭരായ സാഹിത്യകാരന്മാരുമായും നിരന്തരം വ്യാകരണ ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു. 1896ൽ ഇറങ്ങിയ എ. ആർ. രാജരാജവർമ്മയുടെ കേരളപാണിനീയം മലയാള വ്യാകരണപഠനത്തിൽ ശക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്ന കാലത്താണ് ശേഷഗിരി പ്രഭുവിന്റെ വ്യാകരണചിന്ത രൂപപ്പെടുന്നത്.

കേരളപാണിനീയം മുന്നോട്ടുവച്ച രീതിയെ അതേപടി സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം തൃപ്തനായിരുന്നില്ല. കേരളപാണിനീയത്തെക്കുറിച്ച്, ഭാഷാപോഷിണി മാസികയുടെ 1898-1900 കാലത്തെ ലക്കങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നിരൂപണങ്ങൾ എഴുതി. ഒമ്പത് അധ്യായങ്ങളിലായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു വന്ന ഈ വ്യാകരണ ലേഖന പരമ്പര മലയാള സാഹിത്യലോകത്ത് അനവധി ചർച്ചകൾക്കും സംവാദങ്ങൾക്കും കാരണമായി.

സംസ്കൃത വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും മലയാളത്തിന്റെ തനത് ദ്രാവിഡ സ്വഭാവം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാനും സംസ്കൃതത്തിന്റെ തടവറയിൽ നിന്നും മലയാള ഭാഷയെ മോചിപ്പിക്കാനും അതിലൂടെ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. മലയാളത്തിന്റെ ഘടന, പദങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, സംസ്കൃതവുമായുള്ള ബന്ധം, ഭാഷാപ്രയോഗം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ സ്വന്തം നിരീക്ഷണങ്ങളോടെയാണ് അദ്ദേഹം ഇടപെട്ടത്. മലയാള പദങ്ങളെ സംസ്കൃതജന്യമെന്നും തനത് ദ്രാവിഡമെന്നും തരംതിരിക്കുന്നതിൽ (തദ്ഭവ-തത്സമ തരംതിരിക്കൽ) ഭാഷാശാസ്ത്രപരമായ ശാഠ്യം അദ്ദേഹം വെച്ചുപുലർത്തി. മലയാളത്തെ സ്വതന്ത്രമായ ഭാഷാശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകളുള്ള ഒരു ഭാഷയായി കാണുകയും അതിന്റെ വ്യാകരണത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി വിശദീകരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് എളുപ്പം മനസ്സിലാകുന്നതിനായി സാങ്കൽപ്പിക ഉദാഹരണങ്ങൾക്ക് പകരം സാധാരണ വർത്തമാന ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ള വാങ്മയ ചിത്രങ്ങളാണ് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്.

അതിനെത്തുടർന്ന്, ശേഷഗിരി പ്രഭുവിന്റെ പല വാദങ്ങളും എ.ആർ. രാജരാജവർമ്മതന്നെ അംഗീകരിക്കുകയും കേരളപാണിനീയം സമഗ്രമായി പരിഷ്കരിച്ച് പുതുപതിപ്പ് ഇറക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.

സാംസ്കാരിക സൗഹൃദങ്ങളും മാഗസിൻ പ്രബന്ധങ്ങളും:
കേരള വ്യാസൻ കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാനുമായി അടുത്ത സൗഹൃദം പുലർത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം, തമ്പുരാന്റെ പത്രാധിപത്യത്തിൽ 1902 മുതൽ പുറത്തിറങ്ങിയിരുന്ന ‘രസികരഞ്ജിനി’ മാസികയിൽ തുടർച്ചയായി എഴുതിയിരുന്നു. ഭാഷാവിഷയങ്ങളിൽ ഇരുവരും തമ്മിൽ കത്തുകൾ വഴിയുള്ള വിചാരവിനിമയങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

1918 ഒക്ടോബറിൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവിന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തിയോട് അനുബന്ധിച്ച് പുറത്തിറങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ‘ദി എറണാകുളം കോളേജ് മാഗസിന്റെ’ ആദ്യ ലക്കത്തിൽ ലേഖനമെഴുതിയ പ്രമുഖരിൽ ഒരാൾ ശേഷഗിരി പ്രഭുവായിരുന്നു.

രസിക രഞ്ജിനിയെ കൂടാതെ, ഭാഷാപോഷിണി, ഭാരതി, കേരള യുവജന മിത്രം മംഗളോദയം, നായർ സമൂഹ പരിഷ്‌കാരിണി, സദാനന്ദ വിലാസം, സരസ്വതബോധിനി, വിദ്യാ വിനോദിനി തുടങ്ങിയ വിവിധ ആനുകാലികങ്ങളിലും ശേഷഗിരി പ്രഭുവിന്റെ മലയാള ലേഖനങ്ങളും ബ്രഹ്മവാദിൻ, എറണാകുളം കോളേജ് മാഗസിൻ, കാനറ ഹൈസ്‌കൂൾ മാഗസിൻ, മലബാർ ക്വാർട്ടർലി റിവ്യൂ എന്നിവയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ലേഖനങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. അക്കാലത്തെ പ്രമുഖ സാഹിത്യ മാസികകളിൽ വ്യാകരണ സംശയങ്ങൾ തീർക്കാനായി ‘ശബ്ദവിചാരം’, ‘ഭാഷാവിചാരം’ തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ ചോദ്യോത്തര പംക്തികളും അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നു.